Түркістан қаласындағы Қолөнершілер орталығы базасында өткен халықаралық қолөнершілер жәрмеңкесі түркі халықтарының ортақ мәдени мұрасын дәріптеген ірі мәдени оқиғалардың біріне айналды. Ауқымды шара ұлттық өнерді насихаттап қана қоймай, қазіргі заманғы креативті индустрия мен этнодизайнның дамуына тың серпін берді.
Бұл жәрмеңке Түркістанның соңғы жылдары тек тарихи-рухани орталық ретінде ғана емес, сонымен қатар халықаралық мәдени және шығармашылық алаң ретінде де қалыптасып келе жатқанын көрсетті. Шараға Қазақстаннан және шетелдерден келген қолөнер шеберлері, дизайнерлер, суретшілер, этнодизайн мамандары мен шығармашылық индустрия өкілдері қатысты.
Жәрмеңкенің негізгі мақсаты
Халықаралық жәрмеңкенің басты мақсаты – ұлттық қолөнер дәстүрлерін сақтау, жаңғырту және оны қазіргі заман талабына бейімдеу болды. Сонымен қатар шара түркі халықтарының мәдени байланысын нығайтуға, шеберлер арасында тәжірибе алмасуға және жас буынның дәстүрлі өнерге қызығушылығын арттыруға бағытталды.
Қолөнер – кез келген халықтың рухани болмысы мен тарихи жадының маңызды бөлігі. Қазақ халқының ғасырлар бойы қалыптасқан қолөнер мәдениеті тек тұрмыстық қажеттілік емес, сонымен бірге эстетикалық талғам мен ұлттық дүниетанымның көрінісі саналады. Сондықтан мұндай халықаралық жәрмеңкелер мәдени мұраны сақтау ісінде маңызды рөл атқарады.
Ұлттық нақыштағы ерекше туындылар
Жәрмеңкеде ұлттық нақыштағы көптеген бірегей бұйымдар ұсынылды. Келушілер:
киізден жасалған бұйымдарды;
ұлттық ою-өрнекпен безендірілген киімдерді;
зергерлік әшекейлерді;
ағаш және былғары өнімдерін;
керамикалық туындыларды;
тоқыма және кесте өнері бұйымдарын тамашалады.
Әсіресе заманауи этнодизайн элементтерімен үйлестірілген авторлық коллекциялар көпшіліктің қызығушылығын тудырды. Дизайнерлер дәстүрлі ұлттық өрнектерді қазіргі сән индустриясымен үйлестіріп, жаңа бағыттағы шығармашылық жұмыстарын таныстырды.
Көрмеге қойылған кейбір бұйымдарда көне түркілік символика мен қазақтың дәстүрлі оюлары қолданылды. Бұл ұлттық өнердің уақыт өткен сайын жаңарып, жаңа сипат алып отырғанын көрсетті.
Шеберлік көрсетілімдері
Жәрмеңкенің маңызды бөлігінің бірі – шеберлік сағаттары мен тікелей жұмыс көрсетілімдері болды. Қолөнер шеберлері келушілерге өз бұйымдарының қалай жасалатынын іс жүзінде көрсетті.
Қонақтар:
киіз басу;
кілем тоқу;
зергерлік әшекей жасау;
қыш өңдеу;
ағаш ою;
былғары өңдеу өнерімен танысты.
Мұндай көрсетілімдер әсіресе жастар мен туристердің қызығушылығын арттырды. Өйткені келушілер тек дайын өнімді көрумен шектелмей, оның жасалу процесін де бақылауға мүмкіндік алды. Бұл қолөнердің күрделі әрі терең өнер екенін айқын көрсетті.
Түркі халықтарының мәдени байланысы
Халықаралық жәрмеңке түркі елдерінің мәдени ынтымақтастығын нығайтатын маңызды алаңға айналды. Шара барысында шығармашылық кездесулер мен пікір алмасулар ұйымдастырылып, түркі халықтарының ортақ мәдени құндылықтары кеңінен насихатталды.
Қазақ, қырғыз, өзбек, түрік және басқа да түркі халықтарының қолөнерінде ұқсас элементтердің көп екені байқалды. Ою-өрнек, түстер үйлесімі, тұрмыстық бұйымдардың пішіні мен безендірілуі ортақ тарихи-мәдени тамырды айқын көрсетті.
Бұл байланыстар түркі өркениетінің ғасырлар бойы қалыптасқан ортақ мәдени кеңістігін тағы бір мәрте дәлелдеді.
Этнодизайн және заманауи креативті индустрия
Соңғы жылдары әлемде этнодизайнға деген қызығушылық артып келеді. Ұлттық стильдегі киімдер, интерьер бұйымдары мен аксессуарлар сән индустриясында ерекше бағыт ретінде қалыптасуда. Түркістандағы жәрмеңке осы үрдістің Қазақстанда да қарқынды дамып келе жатқанын көрсетті.
Жас дизайнерлер ұлттық элементтерді заманауи үлгіде пайдаланып, жаңа креативті өнімдер ұсынды. Бұл ұлттық өнердің тек музейлік құндылық ретінде ғана емес, қазіргі экономиканың бір бөлігіне айналып келе жатқанын байқатады.
Креативті индустрияны дамыту – қазіргі мәдени саясаттың маңызды бағыттарының бірі. Қолөнер саласының дамуы шағын кәсіпкерлікке, туризмге және жергілікті экономиканың өсуіне де ықпал етеді.
Ұлттық музыка мен мәдени атмосфера
Жәрмеңке ұлттық музыкамен және ерекше мәдени бағдарламалармен толықтырылды. Домбыра күйлері, этно-музыкалық қойылымдар мен халық әндері шараның рухани атмосферасын күшейтті.
Келушілер тек қолөнер бұйымдарын көріп қана қоймай, қазақ халқының бай мәдениеті мен дәстүрлі өнерінің ерекше әлеміне енді. Мұндай мәдени шаралар халықтың ұлттық құндылықтарға деген құрметін арттыруда маңызды рөл атқарады.
Туризмді дамытудағы маңызы
Түркістан бүгінде Қазақстандағы ең ірі туристік орталықтардың біріне айналып келеді. Қалада тарихи ескерткіштермен қатар мәдени және шығармашылық нысандар да көбейіп жатыр.
Халықаралық қолөнершілер жәрмеңкесі Түркістанның туристік әлеуетін арттыруға ықпал ететін маңызды шаралардың бірі болды. Мұндай іс-шаралар:
шетелдік туристердің қызығушылығын арттырады;
ұлттық брендті қалыптастырады;
жергілікті кәсіпкерлерді қолдайды;
мәдени туризмнің дамуына мүмкіндік береді.
Туристер үшін ұлттық қолөнер бұйымдары ерекше қызығушылық тудырады. Өйткені олар елдің мәдениеті мен тарихын танытатын маңызды символдардың бірі саналады.
Қолөнер орталығының рөлі
Қолөнершілер орталығы бүгінде Түркістандағы мәдени өмірдің маңызды нысандарының біріне айналған. Орталықта шеберлердің тұрақты көрмелері, шығармашылық кездесулер мен оқыту бағдарламалары өткізіледі.
Мұнда келушілер ұлттық қолөнердің түрлі бағыттарымен танысып қана қоймай, шеберлерден тәжірибе үйренуге де мүмкіндік алады. Бұл орталық дәстүрлі өнерді сақтаумен қатар, оны жаңа буынға жеткізудің маңызды алаңы болып отыр.
Қорытынды
Түркістанда өткен халықаралық қолөнершілер жәрмеңкесі ұлттық мәдениетті жаңғыртуға, түркі халықтарының рухани байланысын нығайтуға және креативті индустрияны дамытуға бағытталған маңызды мәдени оқиға болды.
Шара қолөнердің тек өткеннің мұрасы емес, қазіргі қоғам мен экономиканың да маңызды бөлігі екенін көрсетті. Ұлттық өнер мен заманауи дизайнның үйлесуі жаңа шығармашылық бағыттардың қалыптасуына жол ашып отыр.
Болашақта мұндай халықаралық жәрмеңкелер Түркістанның мәдени орталық ретіндегі беделін күшейтіп, қаланың әлемдік туристік және шығармашылық картадағы орнын нығайта түсері сөзсіз.