Қазақстан табиғатының байлығы мен биоалуантүрлілігін сақтау – бүгінгі күннің басты міндеттерінің бірі. Осы бағытта жүйелі түрде жүзеге асырылып келе жатқан маңызды шаралардың бірі – Түркістан облысы аумағында өткен «Қазақстан – қызғалдақтар отаны» атты экологиялық акция. Аталған бастама табиғатты қорғау, сирек кездесетін өсімдіктерді сақтау және қоғамда экологиялық мәдениетті қалыптастыру мақсатында ұйымдастырылды.
Іс-шара Сырдария-Түркістан мемлекеттік өңірлік табиғи паркі коммуналдық мемлекеттік мекемесінің бастамасымен өткізілді. Акция Бәйдібек ауданына қарасты Шұқыршақ ауылындағы Боралдай филиалы аумағында, нақтырақ айтқанда көрікті Шұқыршақ сарқырамасы маңындағы туристік бағытта ұйымдастырылды. Табиғаты ерекше бұл аймақ – көктем мезгілінде қызғалдақтармен көмкеріліп, өңірдің көркіне айналатын жерлердің бірі.
Экологиялық акция барысында қатысушылар тау баурайында жайқалған қызғалдақтарды тамашалап, олардың табиғи сұлулығын жақыннан көрді. Әсіресе Грейг қызғалдағы ерекше назар аудартты. Сонымен қатар Кауфман қызғалдағы мен Шренк қызғалдағы да өз әсемдігімен көз тартты. Мамандардың айтуынша, қызғалдақ тек әсем гүл ғана емес, ол – бай тарихи-биологиялық мұраның бір бөлігі. Ғылыми деректерге сәйкес, қызғалдақтардың тарихи отаны – Орталық Азия өңірі. Бүгінде Қазақстан аумағында бұл гүлдің 35-тен астам түрі өседі, оның 18-і еліміздің Қызыл кітабына енгізілген.
Боралдай аумағы – сирек кездесетін қызғалдақ түрлерінің табиғи таралу ортасының бірі. Мұнда Қызыл кітапқа енген Грейг және Кауфман қызғалдақтары кеңінен өседі. Сондықтан бұл аумақтың экологиялық маңызы ерекше. Табиғатты қорғау шаралары дәл осындай бірегей экожүйелерді сақтауға бағытталған.
Іс-шара барысында табиғатты қорғау мекемесінің өкілдері сөз сөйлеп, акцияның маңыздылығына тоқталды. Атап айтқанда, парк басшылығы табиғатты сақтау – тек мемлекеттік органдардың ғана емес, бүкіл қоғамның ортақ міндеті екенін атап өтті. Экологиялық сананы қалыптастыру, әсіресе жас ұрпақ арасында, осындай іс-шаралар арқылы жүзеге асады.
Акция тек экологиялық бағытта ғана емес, мәдени-танымдық мазмұнмен де толықтырылды. Табиғат аясында өткен мерекелік жиында әсем әндер шырқалып, ұлттық өнер дәріптелді. Мектеп оқушылары арнайы ұйымдастырылған танымдық ойындарға қатысып, табиғат туралы білімдерін сынады. Сонымен қатар қазақтың дәстүрлі спорт түрлері – көкпар мен аударыспақ ойнатылып, ұлттық құндылықтар кеңінен насихатталды. Қыз-келіншектер ұлттық тағамдар әзірлеп, ұмыт бола бастаған дәстүрлі ас түрлерін көпшілікке ұсынды.
Іс-шараның маңызды бөліктерінің бірі – тазалық жұмыстары болды. Қатысушылар табиғи аумақты қоқыстан тазалап, қоршаған ортаны қорғауға өз үлестерін қосты. Мұндай әрекеттер адамдардың табиғатқа деген жауапкершілігін арттырып, экологиялық мәдениетті нығайтуға ықпал етеді.
Жиын соңында табиғатты қорғау ісіне белсенді қатысып жүрген азаматтар мен мектеп оқушылары арнайы марапаттарға ие болды. Бұл – қоғамдағы белсенділікті арттыруға және табиғатты қорғауға деген ынтаны күшейтуге бағытталған маңызды қадам.
Айта кету керек, бұл экологиялық акция жыл сайын дәстүрлі түрде өткізіліп келеді. Оның басты мақсаты – табиғатты сақтау, қызғалдақтардың маңызын кеңінен насихаттау және халық арасында экологиялық сананы қалыптастыру. Акция барысында табиғи парк қызметкерлері қатысушыларға қызғалдақтарды жұлуға болмайтынын, сирек өсімдіктерді қорғау қажеттігін түсіндіріп, арнайы ақпараттық материалдар таратты.
Қазақстанда табиғатты қорғау заңмен де қатаң реттеледі. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің 339-бабына сәйкес, сирек кездесетін және жойылып кету қаупі бар өсімдіктер мен жануарларға зиян келтіру қылмыстық жауапкершілікке әкеп соғады. Заң бұзушыларға айыппұл салу, қоғамдық жұмыстарға тарту немесе бас бостандығын шектеу секілді жазалар қарастырылған.
Қорытындылай келе, «Қазақстан – қызғалдақтар отаны» экологиялық акциясы – табиғатты қорғау бағытындағы маңызды әрі тәрбиелік мәні зор бастама. Мұндай іс-шаралар арқылы қоғамда табиғатқа деген жанашырлық артып, еліміздің бірегей табиғи байлықтарын сақтауға деген жауапкершілік күшейе түседі.
ТҮРКІСТАН ОБЛЫСЫНДА ҚЫЗҒАЛДАҚТЫ ҚОРҒАУҒА АРНАЛҒАН ЭКОЛОГИЯЛЫҚ АКЦИЯ ӨТТІ
