Түркістан қаласында өткен Түркі мемлекеттері ұйымының бейресми саммиті барысында Қасым-Жомарт Тоқаев түркі мемлекеттері арасындағы ғылыми-технологиялық ынтымақтастықты жаңа деңгейге көтеруге бағытталған ауқымды бастамаларды ұсынып, қазіргі кезеңде жасанды интеллект пен цифрлық технологиялар саласындағы бәсекенің күшейіп отырғанын, сондықтан түркі елдерінің бұл үдерістен шет қалмай, ортақ ғылыми және инновациялық кеңістік қалыптастыруы аса маңызды екенін атап өтті.
Мемлекет басшысы ең алдымен білім мен ғылым саласында жоғары білікті мамандар даярлау мәселесіне ерекше тоқталып, заманауи технологиялық өзгерістерге бейімделген жаңа буын кадрларын даярлау үшін оқу орталықтары мен ғылыми мекемелердің өзара байланысын күшейту қажеттігін айтты, сондай-ақ бірлескен тәжірибе алмасу, ғылыми зерттеулер жүргізу және озық технологияларды ортақ пайдалану түркі мемлекеттерінің инновациялық әлеуетін арттыратынын жеткізді.
Осыған байланысты Қасым-Жомарт Тоқаев түркі елдерінің жасанды интеллект орталықтарының желісін құру туралы бастама көтеріп, бұл құрылымдар ортақ ғылыми экожүйе қалыптастырып, аймақтағы технологиялық дамуды жеделдетуге ықпал ететінін айтты, өйткені қазіргі таңда жасанды интеллект саласы тек экономикалық өсімнің ғана емес, ұлттық қауіпсіздік пен жаһандық бәсекеге қабілеттіліктің негізгі факторына айналып отыр.
Президент сонымен қатар Қазақстанда жаңа форматтағы технологиялық жоғары оқу орны – Жасанды интеллект университетін ашу жоспарланып отырғанын хабарлап, бұл оқу орнында түркі мемлекеттерінен келетін студенттер үшін арнайы гранттар бөлінетінін жеткізді, мұндай қадам бауырлас елдердің жастарына сапалы технологиялық білім алуға мүмкіндік беріп қана қоймай, ортақ интеллектуалдық орта қалыптастыруға жол ашатынын атап өтті.
Мемлекет басшысы бағдарламалау, жасанды интеллект және озық цифрлық технологиялар бағытында түркі елдерінің жастары арасында жыл сайын ғылыми-технологиялық олимпиадалар ұйымдастыру бастамасын да көтеріп, мұндай алаңдар талантты жастарды анықтап, инновациялық идеяларды дамытуға үлкен серпін беретінін айтты, сондай-ақ жас буынның ғылыми әлеуетін біріктіру болашақтағы ортақ технологиялық жобалардың негізін қалайтынын жеткізді.
Қасым-Жомарт Тоқаев бұл бастамаларды жүзеге асыруда Түркі инвестициялық қоры маңызды рөл атқара алатынын атап өтіп, қордың жарғылық капиталы қазіргі таңда 600 миллион долларға жеткенін және оны одан әрі ұлғайтуға мүмкіндік бар екенін айтты, сондай-ақ бұл қаржы институты стартап жобаларды қолдауға, инфрақұрылымдық бастамаларды іске асыруға және инновациялық экожүйені дамытуға белсенді қатысуы тиіс екенін ерекше жеткізді.
Сонымен бірге Президент түркі мемлекеттерінің IT-хабтарын біріктіретін ортақ технологиялық орталық құруды ұсынып, оған «Turkic ai» атауын беруді және оны Alem.ai базасында орналастыруға болатынын айтты, мұндай бірлескен хаб түркі елдерінің технологиялық әлеуетін біріктіріп, ортақ инновациялық жобаларды жүзеге асыруға, тәжірибе алмасуға және халықаралық деңгейдегі цифрлық бастамаларды ілгерілетуге мүмкіндік беретінін атап өтті.
Жалпы алғанда, саммит барысында көтерілген бұл ұсыныстар Түркі мемлекеттері ұйымының қызметін жаңа мазмұнмен толықтырып, ұйымды тек саяси және мәдени ықпалдастық алаңы ғана емес, сонымен қатар жоғары технологиялар мен жасанды интеллект бағытындағы стратегиялық серіктестік орталығына айналдыруға бағытталған маңызды қадам ретінде бағаланды.